ภาษีหัก ณ ที่จ่าย คืออะไร
ภาษีหัก ณ ที่จ่าย (Withholding Tax) คือวิธีการจัดเก็บภาษีที่กฎหมายกำหนดให้ “ผู้จ่ายเงิน” หักเงินส่วนหนึ่งจากยอดที่ต้องจ่ายให้ “ผู้รับเงิน” ไว้ก่อน แล้วนำส่งกรมสรรพากรภายในกำหนดเวลา
เหตุผลที่รัฐใช้วิธีนี้คือต้องการทยอยเก็บภาษีตลอดทั้งปี แทนที่จะรอเก็บก้อนใหญ่ครั้งเดียวตอนสิ้นปี ซึ่งช่วยทั้งกระแสเงินสดของรัฐ และช่วยไม่ให้ผู้รับเงินต้องจ่ายภาษีก้อนโตทีเดียว
ใครคือคนหัก ใครคือคนถูกหัก
| ฝ่าย | หน้าที่ |
|---|---|
| ผู้จ่ายเงิน (Payer) | หักภาษีไว้ ออกใบ 50 ทวิ ให้ผู้รับ และนำส่งกรมสรรพากรตามกำหนด |
| ผู้รับเงิน (Payee) | ได้รับเงินไม่เต็มจำนวน แต่นำยอดที่ถูกหักไปใช้เป็นเครดิตภาษีตอนยื่นภาษีประจำปีได้ |
จุดที่คนเข้าใจผิดบ่อยคือคิดว่าถูกหักแล้วเงินหายไปเลย ความจริงคือเงินก้อนนั้นถูกบันทึกไว้ในชื่อผู้รับ ถ้าสิ้นปีคำนวณแล้วภาษีที่ต้องเสียจริงน้อยกว่าที่ถูกหักไป ก็ขอคืนได้
ใครบ้างที่มีหน้าที่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย
กรณีผู้จ่ายเงินเป็นนิติบุคคล บริษัทจำกัดหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล เมื่อจ่ายค่าบริการ ค่าเช่า ค่าจ้าง ให้ผู้อื่นไม่ว่าจะเป็นบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคล มีหน้าที่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายเสมอ
กรณีผู้จ่ายเงินเป็นบุคคลธรรมดา โดยปกติไม่มีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่าย เมื่อจ่ายค่าบริการทั่วไป ยกเว้นกรณีเดียวคือการจ่ายเงินเดือนให้ลูกจ้างของตัวเอง (เงินได้มาตรา 40(1)) ซึ่งต้องคำนวณหักตามเกณฑ์ขั้นบันได
จ่ายเท่าไหร่ถึงต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย
เกณฑ์ที่ใช้กันทั่วไปคือ ยอดจ่ายตั้งแต่ 1,000 บาทขึ้นไปต่อครั้ง ต้องหัก
แต่มีข้อยกเว้นที่พลาดกันบ่อย คือกรณีสัญญาต่อเนื่องที่แต่ละงวดไม่ถึง 1,000 บาท แต่รวมทั้งสัญญาแล้วเกิน เช่น ค่าบริการอินเทอร์เน็ตรายเดือน ค่าเช่าเครื่องถ่ายเอกสาร ค่าบริการดูแลระบบรายเดือน กรณีแบบนี้ต้องหักทุกงวดตั้งแต่งวดแรก แม้ยอดงวดนั้นจะไม่ถึง 1,000 บาทก็ตาม
อัตราภาษีหัก ณ ที่จ่าย 2569
อัตราที่ใช้ขึ้นอยู่กับ “ประเภทของเงินได้” ที่จ่ายออกไป ไม่ได้ขึ้นกับว่าจ่ายให้ใคร ตารางนี้คืออัตราที่ใช้บ่อยที่สุดในทางปฏิบัติ
| ประเภทเงินได้ | ตัวอย่าง | อัตราที่หัก |
|---|---|---|
| เงินเดือน ค่าจ้าง 40(1) | พนักงานประจำ | คำนวณแบบขั้นบันได |
| ค่าเช่า | เช่าอาคาร โกดัง รถยนต์ | 5% |
| วิชาชีพอิสระ | แพทย์ วิศวกร นักบัญชี สถาปนิก ทนายความ | 3% |
| รับจ้างทำของ / ค่าบริการ | จ้างฟรีแลนซ์ จ้างรับเหมา จ้างทำความสะอาด | 3% |
| ค่าโฆษณา | จ้างเอเจนซี ลงสื่อโฆษณา | 2% |
| ค่าขนส่ง | ผู้ประกอบการขนส่งที่จดทะเบียน | 1% |
| ดอกเบี้ยเงินฝาก | จ่ายให้บุคคลธรรมดา | 15% |
| เงินปันผล | จ่ายจากกำไรสุทธิของบริษัท | 10% |
ตัวอย่างสั้น ๆ บริษัทจ้างช่างภาพเป็นเงิน 20,000 บาท เข้าข่ายรับจ้างทำของ หัก 3% เท่ากับ 600 บาท จ่ายจริงให้ช่างภาพ 19,400 บาท และนำส่งกรมสรรพากร 600 บาท
กรณีที่ซับซ้อนกว่านี้ เช่น ใบแจ้งหนี้แจ้งยอดรวม VAT มาแล้วต้องถอดยอดกลับ หรือกรณีที่ผู้จ่ายตกลงออกภาษีให้ผู้รับ (Gross-up) ดูได้ที่ วิธีคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่าย พร้อมเครื่องคำนวณ
เจาะลึกแต่ละประเภท ทำไมหักไม่เท่ากัน
ค่าเช่า หัก 5%
ใช้กับการเช่าทรัพย์สินทุกประเภท ทั้งเช่าออฟฟิศ เช่าโกดัง เช่ารถยนต์เพื่อใช้ในกิจการ ข้อควรระวังคือถ้าสัญญาเขียนรวมค่าบริการส่วนกลางหรือค่าบริการอื่นไว้ด้วย ควรแยกยอดให้ชัด เพราะส่วนที่เป็นค่าบริการหักคนละอัตรากับค่าเช่า
รับจ้างทำของและค่าบริการ หัก 3%
หมวดที่ใช้บ่อยที่สุดในทางปฏิบัติ เช่น จ้างฟรีแลนซ์ออกแบบ จ้างรับเหมาก่อสร้าง จ้างทำความสะอาด จ้างซ่อมบำรุง เส้นแบ่งกับการซื้อสินค้าอยู่ตรงที่ถ้าเป็นการซื้อของสำเร็จรูปที่มีขายทั่วไปจะไม่ต้องหัก แต่ถ้าเป็นการสั่งทำตามแบบที่กำหนดจะถือเป็นรับจ้างทำของ
วิชาชีพอิสระ หัก 3%
ต่างจากรับจ้างทำของตรงที่เป็นงานซึ่งต้องมีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพเฉพาะตามกฎหมาย เช่น วิศวกรออกแบบโครงสร้าง สถาปนิก แพทย์ ทนายความ ผู้สอบบัญชี แม้อัตราจะเท่ากับรับจ้างทำของ แต่ต้องระบุประเภทเงินได้ในใบ 50 ทวิ ให้ถูก เพราะกระทบวิธียื่นภาษีของฝั่งผู้รับ
ค่าโฆษณา หัก 2%
ใช้กับการจ่ายเพื่อซื้อพื้นที่หรือบริการโฆษณา เช่น จ้างเอเจนซีโฆษณา เช่าป้ายบิลบอร์ด ข้อควรระวังคือการจ้างครีเอเตอร์หรืออินฟลูเอนเซอร์อาจเข้าข่ายค่าจ้างทำของ 3% ไม่ใช่ค่าโฆษณา 2% ขึ้นกับลักษณะงานที่ตกลงกันจริง
ค่าขนส่ง หัก 1%
ต้องเป็นบริการขนส่งโดยผู้ประกอบการขนส่งจริงเท่านั้น ถ้าเป็นการจ้างขนย้ายที่มีแรงงานยกของด้วย มักถูกตีเป็นค่าบริการซึ่งต้องหัก 3% แทน
ส่วนค่านายหน้าและค่าคอมมิชชั่นมีเงื่อนไขเฉพาะที่ต่างจากหมวดอื่น อ่านรายละเอียดที่ ค่านายหน้า หัก ณ ที่จ่าย กี่เปอร์เซ็นต์
หัก ณ ที่จ่ายจากเงินเดือน คิดต่างจากแบบอื่น
การหักภาษีจากเงินเดือนไม่ได้ใช้อัตราคงที่เหมือนหมวดอื่น แต่คำนวณจากประมาณการเงินได้ทั้งปีของพนักงานคนนั้น หักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนที่มีสิทธิ แล้วคำนวณภาษีตามอัตราขั้นบันได จากนั้นหารเฉลี่ยเป็นรายเดือน
ผลที่ตามมาในทางปฏิบัติคือ
- พนักงานที่เงินได้ทั้งปีไม่ถึงเกณฑ์ต้องเสียภาษี หักได้ที่ 0 บาท
- ถ้าพนักงานแจ้งค่าลดหย่อนเพิ่มระหว่างปี เช่น มีบุตร ซื้อประกัน กิจการต้องคำนวณใหม่
- ถ้ามีโบนัสหรือเงินได้พิเศษ ต้องนำมารวมในประมาณการทั้งปีด้วย ไม่ใช่หักแยกก้อน
ดังนั้นควรเก็บแบบแจ้งค่าลดหย่อนจากพนักงานทุกคนตั้งแต่ต้นปี และทบทวนอีกครั้งช่วงปลายปี
ใบ 50 ทวิ ต้องออกทุกครั้งที่หัก
ทุกครั้งที่หักภาษี ผู้จ่ายต้องออก “หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย” หรือใบ 50 ทวิ ให้ผู้รับ โดยทำเป็น 2 ฉบับ ฉบับจริงให้ผู้รับ สำเนาเก็บไว้ที่กิจการ
ข้อมูลที่ต้องมีครบในใบ 50 ทวิ
- ชื่อ ที่อยู่ และเลขประจำตัวผู้เสียภาษีของผู้จ่ายเงิน
- ชื่อ ที่อยู่ และเลขประจำตัวผู้เสียภาษีของผู้รับเงิน
- วันเดือนปีที่จ่ายเงิน
- ประเภทเงินได้ที่จ่าย
- จำนวนเงินที่จ่าย และจำนวนภาษีที่หักไว้
รายละเอียดวิธีกรอกและกรณีที่เอกสารหาย อ่านที่ ใบ 50 ทวิ คืออะไร
ยื่นแบบ ภ.ง.ด. อะไร ภายในวันไหน
เมื่อหักภาษีไว้แล้ว กิจการมีสถานะเป็นผู้นำส่งแทน ต้องยื่นแบบตามประเภทผู้รับเงิน
| แบบ | ใช้เมื่อ | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| ภ.ง.ด.1 | หักจากเงินเดือนหรือค่าจ้างพนักงาน | เงินเดือนพนักงานประจำ |
| ภ.ง.ด.3 | ผู้รับเงินเป็นบุคคลธรรมดา | จ้างฟรีแลนซ์ จ่ายค่าเช่าให้เจ้าของตึกที่เป็นบุคคล |
| ภ.ง.ด.53 | ผู้รับเงินเป็นนิติบุคคล | จ่ายค่าบริการให้บริษัทอื่น จ่ายค่าโฆษณาให้เอเจนซี |
กำหนดเวลายื่น
- ยื่นแบบกระดาษ ภายในวันที่ 7 ของเดือนถัดไป
- ยื่นผ่านอินเทอร์เน็ต (e-Filing) ได้รับสิทธิขยายเวลาถึงวันที่ 15 ของเดือนถัดไป
แนะนำให้ยื่นออนไลน์ เพราะได้เวลาเพิ่มและลดความผิดพลาดจากการกรอกมือ
e-Withholding Tax คืออะไร
e-Withholding Tax คือระบบที่ให้ธนาคารเป็นผู้หักและนำส่งภาษีแทนในตอนที่โอนเงินให้ผู้รับ ข้อดีคือไม่ต้องออกใบ 50 ทวิ กระดาษ ไม่ต้องยื่นแบบแยก และมีหลักฐานการนำส่งอัตโนมัติ
กรมสรรพากรเคยออกมาตรการลดอัตราภาษีหัก ณ ที่จ่ายสำหรับการจ่ายผ่านระบบนี้ในเงินได้บางประเภท ซึ่งเป็นมาตรการที่มีกำหนดเวลาสิ้นสุด ก่อนใช้สิทธิควรตรวจสอบประกาศฉบับล่าสุดของกรมสรรพากรว่ายังมีผลอยู่หรือไม่ และครอบคลุมเงินได้ประเภทใดบ้าง
เอกสารที่ต้องเก็บ เผื่อถูกเรียกตรวจ
กรมสรรพากรตรวจเรื่องหัก ณ ที่จ่ายจากการจับคู่เอกสาร 3 ชุดเป็นหลัก คือรายจ่ายในบัญชี ใบ 50 ทวิ ที่ออก และแบบ ภ.ง.ด. ที่ยื่น ถ้าสามชุดนี้ไม่ตรงกันจะถูกตั้งประเด็นทันที
เอกสารที่ควรเก็บให้ครบทุกเดือน
- สำเนาใบ 50 ทวิ ทุกใบ เรียงตามเดือน
- ใบเสร็จหรือใบแจ้งหนี้ของผู้รับเงิน ที่ระบุยอดตรงกับที่หัก
- แบบ ภ.ง.ด. พร้อมใบเสร็จรับเงินหรือหลักฐานการนำส่งจากกรมสรรพากร
- สัญญาจ้างหรือสัญญาเช่า สำหรับรายการที่เป็นสัญญาต่อเนื่อง
จุดที่มักถูกตรวจเจอคือรายจ่ายที่บันทึกเป็นค่าบริการในบัญชี แต่ไม่มีใบ 50 ทวิ คู่กัน ซึ่งแปลว่าลืมหัก
ไม่หักหรือหักแล้วไม่นำส่ง มีโทษอะไร
- เงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือนของยอดภาษีที่ต้องนำส่ง เศษของเดือนนับเป็นหนึ่งเดือน
- ค่าปรับอาญา กรณีไม่ยื่นแบบภายในกำหนด อยู่ในช่วงประมาณ 100–2,000 บาท
- ความรับผิดร่วม ถ้าไม่ได้หักไว้ กรมสรรพากรมีสิทธิเรียกเก็บภาษีก้อนนั้นจากผู้จ่ายเงินแทน ตามมาตรา 54 แห่งประมวลรัษฎากร
ข้อสุดท้ายคือข้อที่เจ็บที่สุด เพราะแปลว่ากิจการต้องควักจ่ายภาษีแทนคนอื่นทั้งก้อน ทั้งที่จ่ายเงินเต็มจำนวนให้เขาไปแล้ว
เช็กลิสต์ก่อนจ่ายเงินทุกครั้ง
- จ่ายค่าอะไร เป็นค่าเช่า ค่าบริการ หรือค่าขนส่ง
- ผู้รับเงินเป็นบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคล
- ยอดถึง 1,000 บาทหรือไม่ ถ้าไม่ถึงเป็นสัญญาต่อเนื่องหรือเปล่า
- ต้องหักกี่เปอร์เซ็นต์
- ออกใบ 50 ทวิ ให้แล้วหรือยัง
- เตรียมแบบ ภ.ง.ด. ไว้ยื่นเดือนหน้าแล้วหรือยัง
คำถามที่พบบ่อย
สรุป
ภาษีหัก ณ ที่จ่าย ไม่ใช่ภาษีก้อนใหม่ แต่เป็นการทยอยเก็บภาษีล่วงหน้า โดยกฎหมายกำหนดให้ผู้จ่ายเงินเป็นคนหักและนำส่งแทน นิติบุคคลมีหน้าที่หักเสมอเมื่อจ่ายค่าบริการ ค่าเช่า หรือค่าจ้าง ตั้งแต่ยอด 1,000 บาทขึ้นไป โดยอัตราขึ้นกับประเภทเงินได้ ตั้งแต่ 1% สำหรับค่าขนส่ง ไปจนถึง 5% สำหรับค่าเช่า
จุดที่ธุรกิจพลาดบ่อยที่สุดมี 3 เรื่อง คือแยกประเภทเงินได้ผิดจนหักผิดอัตรา ลืมหักในสัญญาต่อเนื่องที่งวดละไม่ถึง 1,000 บาท และบันทึกรายจ่ายในบัญชีแต่ไม่มีใบ 50 ทวิ คู่กัน ซึ่งเป็นจุดที่สรรพากรจับได้ง่ายที่สุดเวลาตรวจ
สิ่งที่ควรทำต่อคือวางระบบให้ทุกใบแจ้งหนี้ที่เข้ามาถูกจัดประเภทเงินได้ตั้งแต่วันที่อนุมัติจ่าย ไม่ใช่มาไล่ย้อนหลังตอนสิ้นเดือน และตรวจให้แน่ใจว่ารายจ่ายในบัญชี ใบ 50 ทวิ และแบบ ภ.ง.ด. ที่ยื่น ตรงกันทั้งสามชุดทุกเดือน
ให้ Greenpro KSP ดูแลภาษีหัก ณ ที่จ่ายให้
ถ้ากิจการมีรายการจ่ายเยอะจนไม่มั่นใจว่าหักถูกประเภทและยื่นทันทุกเดือนหรือไม่ ทีมบัญชีและภาษีรับดูแลตั้งแต่คำนวณ ออกใบ 50 ทวิ จนถึงยื่นแบบให้ครบ ให้คำปรึกษาฟรี
