คำตอบสั้นที่สุดคือ กิจการควรรวมยอดขายทุกช่องทางตามวันที่ขายหรือวันที่ส่งมอบสินค้า ไม่ใช่ตามวันที่เงินเข้าบัญชี แล้วกระทบเงินที่ได้รับแต่ละรอบกับยอดขายของช่องทางนั้น ส่วนยอดขายที่ยังไม่ได้รับเงิน ณ วันสิ้นเดือน ให้บันทึกเป็นยอดรอรับชำระแยกตามช่องทาง วิธีนี้ทำให้ยอดขายรายเดือน ภาษีขาย และยอดเงินในบัญชีธนาคารตรวจสอบย้อนกลับได้ทุกรายการ
บทความนี้สรุปประเด็นสำคัญในการทำบัญชีร้านค้าออนไลน์ที่มีหน้าร้านควบคู่กัน ตั้งแต่สาเหตุที่ยอดขายหลายช่องทางไม่ตรงกับยอดเงินที่เข้าบัญชี เอกสารที่แต่ละฝ่ายต้องจัดเตรียม ตัวอย่างการกระทบยอด ไปจนถึงแนวปฏิบัติที่ควรตกลงกับผู้ทำบัญชีก่อนปิดบัญชีประจำเดือน
เหตุใดยอดขายหน้าร้านและออนไลน์จึงไม่ตรงกับยอดเงินที่เข้าบัญชี
กิจการที่ขายหลายช่องทางมักพบว่ายอดขายในระบบการขายไม่เท่ากับยอดเงินในรายการเดินบัญชีธนาคาร (Bank Statement) ของเดือนเดียวกัน สาเหตุส่วนใหญ่ไม่ได้เกิดจากเงินสูญหาย แต่เป็นเพราะแต่ละช่องทาง โอนเงินให้กิจการคนละรอบ และหักค่าธรรมเนียมในรูปแบบที่แตกต่างกัน
| ช่องทางการขาย | ช่วงเวลาที่เงินเข้าบัญชี (ลักษณะทั่วไป) | ยอดเงินที่เข้าบัญชี |
|---|---|---|
| เงินสดหน้าร้าน | วันที่นำเงินฝากธนาคาร | เต็มจำนวน |
| บัตรเครดิต/เดบิตหน้าร้าน | ตามรอบการโอนของผู้ให้บริการเครื่องรับบัตร | มักหักค่าธรรมเนียมก่อนโอน (ตามสัญญา) |
| โอนเงิน / ชำระผ่าน QR Code | ทันทีหรือภายในวันเดียวกัน | เต็มจำนวน |
| ร้านค้าบนแพลตฟอร์มออนไลน์ (Marketplace) | หลังคำสั่งซื้อเสร็จสมบูรณ์ ตามรอบการโอนของแพลตฟอร์ม | ยอดสุทธิหลังหักค่าธรรมเนียม |
| เว็บไซต์ของกิจการ (ผ่านผู้ให้บริการรับชำระเงิน) | ตามรอบของผู้ให้บริการรับชำระเงิน | มักเป็นยอดสุทธิ |
| เก็บเงินปลายทาง (COD) | บริษัทขนส่งโอนคืนตามรอบ | อาจหักค่าบริการเก็บเงินปลายทาง |
รอบการโอนและอัตราค่าธรรมเนียมจริงเป็นไปตามสัญญากับผู้ให้บริการแต่ละราย ตารางข้างต้นแสดงเฉพาะลักษณะทั่วไป
หลักเกณฑ์การตัดยอด: ยึดวันที่ขาย ไม่ใช่วันที่เงินเข้าบัญชี
- ภาษีมูลค่าเพิ่ม: สำหรับการขายสินค้าทั่วไป ความรับผิดในการเสียภาษีเกิดขึ้นเมื่อส่งมอบสินค้า เว้นแต่จะมีการโอนกรรมสิทธิ์ ได้รับชำระราคา หรือออกใบกำกับภาษีก่อน (ประมวลรัษฎากร มาตรา 78 (1)) การที่แพลตฟอร์มโอนเงินในเดือนถัดไปจึงไม่ทำให้ยอดขายเลื่อนตามไปด้วย ศึกษารายละเอียดเรื่องจุดเกิดภาษีได้ที่ Tax Point คืออะไร?
- รายงานภาษีขาย: ผู้ประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มต้องลงรายการในรายงานภาษีขายภายในสามวันทำการนับแต่วันที่จำหน่ายสินค้าหรือบริการ (มาตรา 87) กิจการจึงต้องใช้ยอดขายรายวันจากระบบของแต่ละช่องทาง แทนการรอสรุปจากรายงานการโอนเงินของแพลตฟอร์ม ณ สิ้นเดือน
- ภาษีเงินได้นิติบุคคล: บริษัทและห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลต้องคำนวณรายได้ตามเกณฑ์สิทธิ กล่าวคือ รายได้ที่เกิดขึ้นในรอบระยะเวลาบัญชีใด ให้นำมารวมคำนวณในรอบระยะเวลาบัญชีนั้น แม้จะยังไม่ได้รับชำระ (มาตรา 65 วรรคสอง ตามแนววินิจฉัยของกรมสรรพากร)
ข้อมูลและเอกสารที่ต้องจัดเตรียม แยกตามผู้รับผิดชอบ
เอกสารแต่ละรายการควรมีผู้รับผิดชอบที่ชัดเจน และเรียกรายงานในช่วงวันที่เดียวกันทุกเดือน ตารางต่อไปนี้เป็นตัวอย่างการแบ่งหน้าที่ ซึ่งแต่ละกิจการปรับได้ตามโครงสร้างงานของตน
| ข้อมูล / เอกสาร | ผู้จัดเตรียม (ตัวอย่าง) | วัตถุประสงค์ |
|---|---|---|
| รายงานปิดยอดรายวันจากเครื่อง POS และใบนำฝากเงินสด | พนักงานหน้าร้าน / ผู้จัดการสาขา | ยืนยันยอดขายหน้าร้านและเงินสดที่ต้องนำฝากเข้าบัญชี |
| รายงานสรุปยอดจากเครื่องรับบัตรและ QR Code | พนักงานหน้าร้าน / ฝ่ายการเงิน | กระทบยอดขายผ่านบัตรกับเงินที่ธนาคารโอนเข้า |
| รายงานคำสั่งซื้อรายเดือนจากทุกแพลตฟอร์ม (ทุกสถานะ) | ฝ่ายขายออนไลน์ | ยืนยันยอดขายออนไลน์ตามวันที่ รายการยกเลิก และการคืนสินค้า |
| รายงานการโอนเงินและรายการค่าธรรมเนียมจากแพลตฟอร์มและผู้ให้บริการรับชำระเงิน | ฝ่ายขายออนไลน์ / ฝ่ายการเงิน | แยกยอดขายเต็มจำนวน ค่าธรรมเนียม และเงินสุทธิ |
| ใบกำกับภาษีหรือใบเสร็จรับเงินค่าธรรมเนียมจากแพลตฟอร์มและผู้ให้บริการรับชำระเงิน | ฝ่ายขายออนไลน์ / ฝ่ายการเงิน | บันทึกค่าใช้จ่ายและภาษีซื้อ (กรณีเข้าเงื่อนไข) |
| รายงานยอดเก็บเงินปลายทางจากบริษัทขนส่ง | ฝ่ายจัดส่งสินค้า | กระทบยอดเก็บเงินปลายทางกับเงินที่บริษัทขนส่งโอนคืน |
| รายการคืนสินค้า/คืนเงิน และใบลดหนี้ที่ออก | พนักงานหน้าร้าน / ฝ่ายขายออนไลน์ | ปรับปรุงยอดขายและภาษีขายในเดือนที่ออกใบลดหนี้ |
| รายการเดินบัญชีของทุกบัญชีที่รับเงินจากการขาย | ฝ่ายการเงิน / เจ้าของกิจการ | ยืนยันยอดเงินที่ได้รับจริงทุกรอบ |
ตัวอย่างสมมติ: กิจการที่ขาย 4 ช่องทาง ปิดบัญชีเดือนตุลาคม
ตัวอย่างสมมติ เพื่ออธิบายวิธีกระทบยอดเท่านั้น ตัวเลขไม่ได้มาจากกิจการจริง และไม่ได้แยกภาษีมูลค่าเพิ่มออกเพื่อความกระชับ
| ช่องทาง | ยอดขาย ต.ค. (ตามวันที่ขาย) | เงินที่ได้รับใน ต.ค. ของยอดขาย ต.ค. | ค่าธรรมเนียมที่ถูกหักแล้ว | ยอดรอรับชำระ ณ 31 ต.ค. |
|---|---|---|---|---|
| เงินสดหน้าร้าน | 150,000 | 150,000 | 0 | 0 |
| บัตรเครดิต/เดบิตหน้าร้าน | 90,000 | 86,400 | 1,600 | 2,000 |
| แพลตฟอร์มออนไลน์ | 210,000 | 120,000 | 14,000 | 76,000 |
| เก็บเงินปลายทาง | 30,000 | 18,000 | 400 | 11,600 |
| รวม | 480,000 | 374,400 | 16,000 | 89,600 |
จากตารางข้างต้น มีข้อสังเกตดังนี้
- หากบันทึกยอดขายตามยอดเงินที่เข้าบัญชี (374,400 บาท) ยอดขายเดือนตุลาคมจะต่ำกว่าความเป็นจริง 105,600 บาท และค่าธรรมเนียม 16,000 บาทจะไม่ปรากฏในบัญชีค่าใช้จ่าย
- รายการที่ถูกต้องคือ ยอดขาย 480,000 บาท ค่าธรรมเนียม 16,000 บาท (พร้อมเอกสารประกอบ) และยอดรอรับชำระ 89,600 บาท แยกตามช่องทาง
- เงินที่ได้รับภายหลังให้นำไปตัดยอดรอรับชำระของเดือนที่ขาย ไม่ใช่บันทึกเป็นยอดขายใหม่ เช่น เงินที่ได้รับในเดือนพฤศจิกายนสำหรับยอดขายเดือนตุลาคม และเงินในรายการเดินบัญชีเดือนตุลาคมที่เป็นของยอดขายเดือนกันยายน
- กรณีลูกค้าคืนสินค้าของคำสั่งซื้อเดือนตุลาคมในเดือนพฤศจิกายน กิจการที่จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มและออกใบลดหนี้ต้องหักภาษีขายในเดือนที่ออกใบลดหนี้ (มาตรา 82/10) โดยไม่ต้องย้อนไปแก้ไขรายงานภาษีของเดือนตุลาคม ศึกษาวิธีบันทึกบัญชีได้ที่ ใบลดหนี้ บันทึกบัญชีอย่างไร เมื่อออกข้ามงวดบัญชี
แนวทางประสานงานกับผู้ทำบัญชี และประเด็นที่ต้องประเมินเป็นรายกิจการ
แนวปฏิบัติ 5 ข้อที่ควรตกลงร่วมกันก่อนปิดบัญชีประจำเดือน
- วันที่ใช้ตัดยอดของแต่ละช่องทาง: เช่น วันที่ส่งมอบสินค้าหรือวันที่ระบบแสดงสถานะจัดส่งสำเร็จ และใช้หลักเกณฑ์เดียวกันทุกเดือน
- ประเภทรายงานและช่วงวันที่ที่เรียกจากแต่ละระบบ: เรียกรายงานคำสั่งซื้อและรายงานการโอนเงินตั้งแต่วันที่ 1 ถึงวันสิ้นเดือนทุกครั้ง
- บัญชีธนาคารที่ใช้รับเงินของแต่ละช่องทาง: การแยกบัญชีรับเงินช่วยให้กระทบยอดได้รวดเร็วขึ้น
- ผู้ชี้แจงเมื่อพบยอดไม่ตรงกัน: กำหนดผู้ประสานงานฝั่งกิจการ 1 คนต่อช่องทาง
- กำหนดส่งข้อมูล: ยอดขายรายวันต้องพร้อมสำหรับลงรายงานภาษีขายภายในสามวันทำการ ส่วนเอกสารปิดบัญชีประจำเดือนควรส่งครบถ้วนในช่วงต้นเดือนถัดไป เพื่อให้มีเวลากระทบยอดก่อนยื่นแบบ ภ.พ.30 ซึ่งมีกำหนดภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป (มาตรา 83) อ่านเพิ่มเติมได้ที่ ภ.พ.30 คืออะไร?
ประเด็นที่สำนักงานบัญชีต้องประเมินเป็นรายกิจการ
ประเด็นต่อไปนี้ไม่มีคำตอบเดียวที่ใช้ได้กับทุกกิจการ เพราะขึ้นอยู่กับรูปแบบธุรกิจ สัญญากับผู้ให้บริการ และเอกสารจริง
- จุดเกิดภาษีของแต่ละช่องทาง: การขายผ่านแพลตฟอร์มและการขายแบบเก็บเงินปลายทางอาจมีจุดเกิดภาษีต่างกัน
- วิธีออกใบกำกับภาษีของแต่ละช่องทาง: การออกใบกำกับภาษีอย่างย่อจากเครื่อง POS ที่หน้าร้านต้องเป็นไปตามเงื่อนไขการขออนุมัติใช้เครื่อง (ดู ภ.พ.06 คืออะไร) ส่วนการขายผ่านแพลตฟอร์มมีประเด็นเฉพาะที่อธิบายไว้ใน การขายผ่าน Shopee และ TikTok กับใบกำกับภาษี
- ค่าธรรมเนียมที่ถูกหักก่อนโอน: วิธีบันทึกบัญชีและเอกสารทางภาษีขึ้นอยู่กับผู้ให้บริการแต่ละราย ผู้ทำบัญชีต้องตรวจสอบเอกสารจริงก่อนสรุป
- ผังบัญชีและบัญชีพักรอรับเงิน: ระดับความละเอียดในการแยกบัญชียอดรอรับชำระตามช่องทาง
- ปริมาณรายการและรูปแบบไฟล์: จำนวนบิลและคำสั่งซื้อต่อเดือน รวมถึงระบบที่ใช้ มีผลต่อขอบเขตงานบัญชีรายเดือน
ทีมบัญชีของ Greenpro KSP พิจารณาประเด็นเหล่านี้จากเอกสารจริงของกิจการก่อนเสนอขอบเขตงาน รายละเอียดบริการดูได้ที่ บริการรับทำบัญชีและยื่นภาษี
ข้อมูลที่ควรจัดเตรียมก่อนติดต่อทีมบัญชี
ข้อมูลต่อไปนี้ช่วยให้ผู้ทำบัญชีประเมินปริมาณงานและจุดเสี่ยงได้ตั้งแต่การหารือครั้งแรก
- รายชื่อช่องทางการขายทั้งหมด และบัญชีธนาคารที่ใช้รับเงินของแต่ละช่องทาง
- จำนวนบิลหรือคำสั่งซื้อโดยประมาณต่อเดือนของแต่ละช่องทาง
- สถานะการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม และวิธีออกใบกำกับภาษีที่ใช้อยู่
- ระบบ POS โปรแกรมขาย หรือโปรแกรมบัญชีที่ใช้ และรายงานที่ส่งออกได้
- ตัวอย่างรายงานการโอนเงินจากแพลตฟอร์ม 1 เดือน และรายการเดินบัญชีของเดือนเดียวกัน
- ปัญหาที่พบ เช่น ยอดไม่ตรงกันในเดือนใด ช่องทางใด และเป็นจำนวนประมาณเท่าใด
- ผู้ดูแลงานบัญชีในปัจจุบัน และขอบเขตงานที่ต้องการให้สำนักงานบัญชีรับดูแล
สรุป
กิจการที่ขายทั้งหน้าร้านและออนไลน์ควรรวมยอดขายตามวันที่ขายหรือวันที่ส่งมอบสินค้า กระทบเงินที่ได้รับแต่ละรอบกับยอดขายเดิม และแยกค่าธรรมเนียมกับยอดรอรับชำระ ณ สิ้นเดือนให้ชัดเจน
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย ได้แก่ การใช้ยอดเงินที่โอนเข้าเป็นยอดขาย การรอลงรายงานภาษีขายครั้งเดียว ณ สิ้นเดือน และการบันทึกเงินของยอดขายเดือนก่อนเป็นยอดขายใหม่
ขั้นตอนถัดไปคือตกลงแนวปฏิบัติ 5 ข้อกับผู้ทำบัญชี และจัดเตรียมข้อมูลตามรายการข้างต้น เพื่อให้ผู้ทำบัญชีประเมินประเด็นเฉพาะของกิจการได้ตรงจุด
ให้ Greenpro KSP ประเมินงานบัญชีรายเดือนสำหรับกิจการที่ขายหลายช่องทาง
โปรดแจ้งลักษณะกิจการ ปัญหาที่พบในการรวมยอดขายหลายช่องทาง และปริมาณงานโดยประมาณ เพื่อขอประเมินงานบัญชีรายเดือน ทีมบัญชีจะติดต่อกลับเพื่อสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม
ติดต่อสอบถามได้ทางโทรศัพท์ 085-067-4884 ทาง LINE @greenprokspacc หรือผ่านแบบฟอร์มที่หน้า ติดต่อเรา