บริษัทร้าง คืออะไร? ผลกระทบที่น่ากังวล

ความเข้าใจผิดที่อันตรายที่สุด: “ไม่มีรายได้ ไม่ต้องทำบัญชี”

นี่คือประโยคที่ทำให้เจ้าของบริษัทจำนวนมากเสียเงินหลักหมื่นถึงหลักแสนโดยไม่จำเป็น

ตามพระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. 2543 ผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีคือ “นิติบุคคล” ไม่ใช่ “นิติบุคคลที่มีรายได้” แปลว่าตั้งแต่วันที่นายทะเบียนรับจดทะเบียนบริษัท หน้าที่ทางบัญชีเกิดขึ้นทันที ไม่ว่าจะมีรายได้บาทเดียวหรือไม่มีเลย

บริษัทที่ไม่มีรายการค้าเลยทั้งปี ก็ยังต้อง:

• จัดทำบัญชีและปิดงบการเงินประจำปี
• ให้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตรวจสอบและแสดงความเห็น
• นำส่งงบการเงินต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้า
• ยื่นแบบ ภ.ง.ด.50 ต่อกรมสรรพากร (แม้ยอดจะเป็นศูนย์)
• ยื่นแบบ ภ.ง.ด.51 กลางปี
• ยื่น ภ.พ.30 ทุกเดือน หากจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มไว้

งบเปล่าที่ไม่มีรายการค้า เรียกว่า “งบเปล่า” (dormant financial statement) ซึ่งยังต้องผ่านผู้สอบบัญชีและนำส่งตามกำหนดเหมือนบริษัทที่ดำเนินกิจการปกติ ต้นทุนต่อปีไม่สูง แต่ค่าปรับจากการไม่ทำสูงกว่ามาก

เช็กลิสต์: บริษัทของคุณเข้าข่ายบริษัทร้างหรือยัง

ลองตอบข้อต่อไปนี้ ถ้าตอบ “ใช่” ตั้งแต่ 2 ข้อขึ้นไป ถือว่ามีความเสี่ยงแล้ว

• not doneจดทะเบียนบริษัทไว้ แต่ไม่เคยเริ่มดำเนินกิจการจริง
• not doneเคยทำธุรกิจ แต่หยุดไปแล้วโดยไม่ได้จดทะเบียนเลิก
• not doneไม่ได้นำส่งงบการเงินต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้าตั้งแต่ 1 ปีขึ้นไป
• not doneไม่ได้ยื่น ภ.ง.ด.50 หรือ ภ.ง.ด.51 ในรอบบัญชีที่ผ่านมา
• not doneจด VAT ไว้ แต่ไม่ได้ยื่น ภ.พ.30 ติดต่อกันหลายเดือน
• not doneไม่ได้แต่งตั้งผู้ทำบัญชีหรือผู้สอบบัญชีมาหลายปีแล้ว
• not doneไม่แน่ใจว่ารอบบัญชีของบริษัทสิ้นสุดวันไหน
• not doneเคยได้รับหนังสือจากกรมพัฒนาธุรกิจการค้าหรือสรรพากร แล้วไม่ได้ตอบกลับ

ข้อสุดท้ายอันตรายที่สุด เพราะการเพิกเฉยต่อหนังสือสอบถามคือเงื่อนไขสำคัญที่นำไปสู่การถูกขีดชื่อออกจากทะเบียน

ผลกระทบของการเป็นบริษัทร้าง

1. ถูกนายทะเบียนขีดชื่อออกจากทะเบียน

เมื่อนายทะเบียนมีเหตุอันควรเชื่อว่าบริษัทไม่ได้ประกอบกิจการแล้ว จะดำเนินการตามขั้นตอน คือส่งหนังสือสอบถามไปยังบริษัท หากไม่ได้รับคำตอบภายในกำหนด จะประกาศและขีดชื่อบริษัทออกจากทะเบียน 🔍

ผลคือบริษัท สิ้นสภาพนิติบุคคล ทันที ซึ่งฟังดูเหมือนจบเรื่อง แต่ความจริงตรงกันข้าม:

• ความรับผิดของกรรมการและผู้ถือหุ้น ไม่ได้หายไปพร้อมกัน
• หนี้ภาษีที่ค้างอยู่กับสรรพากรยังคงอยู่
• ทรัพย์สินที่ยังอยู่ในชื่อบริษัท เช่น ที่ดิน รถ บัญชีธนาคาร จะจัดการไม่ได้เลย เพราะไม่มีนิติบุคคลที่จะลงนาม

2. จะกลับมาใช้บริษัทเดิมต้องขึ้นศาล

ถ้าวันหนึ่งต้องการใช้บริษัทเดิมอีกครั้ง หรือมีทรัพย์สินค้างอยู่ที่ต้องจัดการ จะแก้ที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้าเองไม่ได้ ต้องยื่นคำร้องต่อศาลเพื่อขอให้มีคำสั่งกลับคืนสู่ทะเบียน โดยมีกรอบเวลาจำกัดนับจากวันที่นายทะเบียนขีดชื่อ 🔍

กระบวนการนี้มีค่าทนาย ค่าธรรมเนียมศาล และใช้เวลาหลายเดือน ซึ่งแพงกว่าค่าทำบัญชีที่ประหยัดไปหลายเท่า

3. ค่าปรับทางบัญชีจากกรมพัฒนาธุรกิจการค้า

การไม่นำส่งงบการเงินมีโทษปรับ ไม่เกิน 50,000 บาท และค่าปรับนี้คิดแยกเป็นรายปี ปีไหนไม่ส่งก็นับปีนั้น 🔍 นอกจากนี้กรรมการผู้มีอำนาจอาจถูกปรับในฐานะส่วนตัวด้วย ไม่ใช่แค่บริษัทที่ถูกปรับ

หากต้องการดูรายละเอียดอัตราค่าปรับและอายุความ อ่านเพิ่มได้ที่บทความ ค่าปรับกรณีไม่ยื่นงบการเงิน และหากได้รับหนังสือเรียกค่าปรับแล้ว ดูวิธีรับมือได้ที่ ทำอย่างไรเมื่อได้รับหนังสือค่าปรับงบการเงินล่าช้า

4. ถูกประเมินภาษีย้อนหลัง พร้อมเบี้ยปรับและเงินเพิ่ม

ส่วนนี้คือส่วนที่แพงที่สุด และเป็นส่วนที่คนคาดไม่ถึงมากที่สุด

เมื่อไม่ได้ยื่นแบบ กรมสรรพากรมีอำนาจ ประเมินภาษีย้อนหลัง โดยไม่ต้องรอให้คุณยื่นเอง และเมื่อประเมินแล้วจะมีภาระเพิ่มอีก 2 ชั้น: 🔍

• เบี้ยปรับ — คิดเป็นเท่าของภาษีที่ต้องชำระ
• เงินเพิ่ม — คิดเป็นรายเดือนจากวันที่ครบกำหนดยื่นจนถึงวันที่ชำระจริง

ยิ่งปล่อยนาน เงินเพิ่มยิ่งทบ บริษัทที่ปล่อยร้างมา 4-5 ปี จึงมักพบว่ายอดที่ต้องจ่ายจริงสูงกว่าภาษีต้นทางหลายเท่า

ที่สำคัญคือ การไม่มีรายได้ ไม่ได้แปลว่าไม่มีภาษีที่ต้องประเมิน หากสรรพากรตรวจพบเงินเข้าบัญชีบริษัท หรือมีคู่ค้าที่ยื่นหักภาษี ณ ที่จ่ายในชื่อบริษัทของคุณ ข้อมูลเหล่านั้นจะกลายเป็นฐานในการประเมิน อ่านเพิ่มเติมได้ที่ การตรวจสอบภาษีย้อนหลัง

5. ผลกระทบที่ตามตัวกรรมการไปนอกบริษัท

• ประวัติการถูกปรับปรากฏในฐานข้อมูลกรมพัฒนาธุรกิจการค้า
• กระทบต่อการขอสินเชื่อในนามบุคคลและนิติบุคคล
• เป็นอุปสรรคเมื่อต้องการจดทะเบียนบริษัทใหม่หรือขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจ
• คู่ค้าและสถาบันการเงินตรวจสอบสถานะนิติบุคคลได้ทันทีจากระบบออนไลน์

สรุปภาระที่สะสมอยู่ในบริษัทร้าง

จุดสำคัญคือทุกบรรทัดในตารางนี้ คิดแยกกัน และคิดสะสมรายปี บริษัทที่ปล่อยไว้ 5 ปี จึงไม่ได้มีปัญหาแค่เรื่องเดียว แต่มี 5 ปี × หลายรายการพร้อมกัน

ปล่อยบริษัทร้างไว้เฉย ๆ ได้ไหม

คำตอบสั้น ๆ คือ ไม่ได้ และเป็นทางเลือกที่แพงที่สุด

เหตุผลที่หลายคนเลือกปล่อยทิ้งมักเป็นเพราะคิดว่า “เดี๋ยวนายทะเบียนก็ขีดชื่อออกไปเอง ถือว่าจบ” แต่ในทางปฏิบัติ:

• การถูกขีดชื่อ ไม่ได้ล้างหนี้ภาษี ที่ค้างอยู่กับกรมสรรพากร
• การถูกขีดชื่อ ไม่ได้ล้างค่าปรับ ที่เกิดขึ้นแล้วก่อนหน้านั้น
• ทรัพย์สินที่ค้างในชื่อบริษัทจะกลายเป็นปัญหาที่แก้ยากและแพงกว่าเดิมมาก
• ถ้าวันหนึ่งอยากกลับมาใช้ ต้องขึ้นศาล

การจดทะเบียนเลิกและชำระบัญชีให้ถูกต้อง ถึงจะเป็นการปิดจบที่แท้จริง ระหว่างสองทางนี้ ทางที่ถูกต้องมีต้นทุนที่คำนวณล่วงหน้าได้ ส่วนทางที่ปล่อยทิ้งมีต้นทุนที่ไม่รู้ว่าจะจบที่เท่าไหร่

ไม่ได้ยื่นงบมาหลายปีแล้ว แก้อย่างไร

ข่าวดีคือแก้ได้ทุกกรณี และยิ่งเริ่มเร็วยิ่งถูก เพราะเงินเพิ่มคิดตามเวลา ทำตามลำดับนี้

ขั้นที่ 1 — ตรวจสถานะจริงของบริษัทก่อน

ดึงข้อมูลจากระบบกรมพัฒนาธุรกิจการค้าว่าสถานะปัจจุบันคือ “ยังดำเนินกิจการ” หรือถูกเปลี่ยนเป็น “ร้าง” แล้ว และตรวจว่าปีล่าสุดที่นำส่งงบการเงินคือปีไหน จุดนี้เป็นตัวกำหนดว่าจะเดินทางไหนต่อ

ขั้นที่ 2 — ระบุรอบบัญชีและปีที่ขาดให้ครบ

ตรวจว่ารอบระยะเวลาบัญชีของบริษัทสิ้นสุดวันใด แล้วไล่ว่าขาดปีไหนบ้าง ทั้งฝั่งงบการเงินและฝั่งแบบภาษี ห้ามทำเฉพาะปีล่าสุดแล้วข้ามปีเก่า เพราะจะทำให้ตัวเลขยกมาไม่ตรงกันทั้งชุด (อ่านเพิ่มเรื่องรอบระยะเวลาบัญชี)

ขั้นที่ 3 — รวบรวมเอกสารย้อนหลัง

• Statement บัญชีธนาคารของบริษัททุกบัญชี ย้อนหลังตามปีที่ขาด
• ใบกำกับภาษีซื้อ-ขาย และเอกสารรับ-จ่ายที่ยังเก็บไว้
• หนังสือรับรอง บอจ.5 และเอกสารจดทะเบียนที่เกี่ยวข้อง
• หนังสือหรือหมายเรียกจากหน่วยงานราชการที่เคยได้รับ

กรณีเอกสารหายไปบางส่วน ยังทำได้ โดยใช้ statement ธนาคารเป็นฐานหลักในการสร้างรายการขึ้นมาใหม่

ขั้นที่ 4 — ปิดบัญชีย้อนหลังและให้ผู้สอบบัญชีตรวจ

จัดทำบัญชีและปิดงบการเงินย้อนหลังทีละปีตามลำดับ แล้วให้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตรวจสอบและลงนาม ขั้นตอนนี้ข้ามไม่ได้ เพราะงบการเงินที่ไม่มีผู้สอบบัญชีลงนามจะนำส่งไม่ได้

ขั้นที่ 5 — นำส่งงบและยื่นแบบภาษีย้อนหลัง พร้อมเจรจาค่าปรับ

นำส่งงบการเงินต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้า และยื่นแบบภาษีย้อนหลังต่อกรมสรรพากร ในทางปฏิบัติการเข้าไปแสดงเจตนาแก้ไขด้วยตัวเองก่อนที่หน่วยงานจะเรียก มักได้รับการพิจารณาที่ดีกว่าการรอให้ถูกประเมิน 🔍

ขั้นที่ 6 — ตัดสินใจว่าจะไปต่อหรือปิดให้จบ

เมื่อทุกอย่างเป็นปัจจุบันแล้ว ค่อยตัดสินใจ:

• ถ้าจะใช้บริษัทต่อ — วางระบบบัญชีรายเดือนให้เดินสม่ำเสมอ จะได้ไม่กลับไปที่เดิม
• ถ้าไม่ใช้แล้ว — จดทะเบียนเลิกและชำระบัญชีให้เรียบร้อย ปิดจบอย่างถูกต้อง ไม่ทิ้งภาระไว้ข้างหลัง

สรุป

บริษัทร้างไม่ใช่ “บริษัทที่หยุดไปเฉย ๆ” แต่คือ บริษัทที่ยังมีหน้าที่ตามกฎหมายเดินอยู่ทุกปี โดยที่เจ้าของไม่ได้ทำ ค่าปรับทางบัญชี ภาษีย้อนหลัง เบี้ยปรับและเงินเพิ่มจะสะสมเงียบ ๆ จนถึงวันที่มีหนังสือมาถึงมือ

หลักคิดที่ควรจำมี 3 ข้อ

1. จดบริษัทแล้วมีหน้าที่ทันที ไม่ว่าจะมีรายได้หรือไม่
2. การถูกขีดชื่อไม่ใช่การล้างหนี้ ภาระภาษีและค่าปรับยังตามตัวกรรมการอยู่
3. ยิ่งแก้เร็วยิ่งถูก เพราะเงินเพิ่มคิดตามจำนวนเดือนที่ผ่านไป

ถ้าบริษัทของคุณไม่ได้ยื่นงบมา 2-5 ปี อย่ารอให้ครบปีถัดไป เพราะทุกเดือนที่ผ่านไปคือต้นทุนที่เพิ่มขึ้นจริง

GreenPro KSP รับจัดทำบัญชีและปิดงบย้อนหลัง ยื่นแบบภาษีที่ค้าง พร้อมดูแลการเจรจาค่าปรับกับหน่วยงาน ทีมงานประกอบด้วยผู้สอบบัญชีรับอนุญาตที่มีประสบการณ์กว่า 30 ปี

ดูรายละเอียด บริการรับทำบัญชี หรือหากต้องการวางโครงสร้างภาษีใหม่หลังจัดการส่วนที่ค้างเรียบร้อยแล้ว ดูที่ บริการวางแผนภาษี

ปรึกษาเบื้องต้นไม่มีค่าใช้จ่าย
บัญชีและภาษี: 085-067-4884
จดทะเบียนธุรกิจ: 094-864-9799