ค่านายหน้า หัก ณ ที่จ่าย กี่เปอร์เซ็นต์

ตารางอัตราหัก ณ ที่จ่ายของค่านายหน้าและค่าคอมมิชชั่น

อัตราไม่ได้ขึ้นกับว่าเรียกเงินก้อนนั้นว่าอะไร แต่ขึ้นกับว่าผู้รับเงินเป็นใครและเงินก้อนนั้นเป็นเงินได้ประเภทไหน โดยหลักค่านายหน้าและค่าคอมมิชชั่นถือเป็นเงินได้ตามมาตรา 40(2) แห่งประมวลรัษฎากร

ทำไมจ่ายให้บุคคลธรรมดาถึงไม่ใช่ 3%

เพราะเงินได้ 40(2) ที่จ่ายให้บุคคลธรรมดา กฎหมายกำหนดให้คำนวณหัก ณ ที่จ่ายด้วยวิธีเดียวกับเงินเดือน คือเอายอดที่จะจ่ายมาคูณจำนวนคราวที่จ่ายทั้งปี หักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อน คำนวณภาษีตามบัญชีอัตราก้าวหน้า แล้วหารกลับตามจำนวนคราว

ผลลัพธ์จริงจึงเป็นได้ตั้งแต่ 0 บาท ไปจนถึง 35% เช่น นายหน้าอิสระที่ได้ค่าคอมมิชชั่นปีละ 200,000 บาท เมื่อคำนวณตามวิธีนี้แล้วภาษีที่ต้องเสียอาจเป็นศูนย์ ผู้จ่ายจึงไม่ต้องหักเลย ในขณะที่นายหน้าที่ได้ปีละ 3 ล้านบาทจะโดนหักในอัตราที่สูงกว่า 3% มาก

การไปหัก 3% แบบเหมาทุกคนจึงทำให้กลุ่มแรกเสียเปรียบเพราะถูกดึงเงินไปก่อนทั้งที่ไม่ต้องเสียภาษี และกลุ่มหลังถูกหักไว้ไม่พอจนต้องไปจ่ายเพิ่มก้อนใหญ่ตอนปลายปี ถ้าไม่อยากคำนวณเอง ใช้ เครื่องคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่าย ช่วยได้

เส้นแบ่งระหว่างเงินได้ 40(2) กับ 40(8)

ถ้านายหน้าทำงานคนเดียว ไม่มีต้นทุนอะไรมากไปกว่าค่าเดินทางและค่าโทรศัพท์ อาศัยแรงและคอนเนกชันของตัวเองล้วน ๆ กรณีนี้เป็นเงินได้ 40(2) ชัดเจน

แต่ถ้ารับงานในลักษณะประกอบธุรกิจจริงจัง มีสำนักงาน มีทีมงานที่จ้างเอง มีค่าโฆษณาและต้นทุนดำเนินงานเป็นสาระสำคัญ กรณีนี้อาจเข้าข่ายเงินได้ 40(8) ซึ่งหัก 3% และยื่น ภ.ง.ด.3

เส้นแบ่งนี้ตัดสินจากข้อเท็จจริงและเนื้อหาของสัญญา ไม่ใช่จากชื่อที่เขียนบนใบสำคัญจ่าย ถ้าเป็นกรณีก้ำกึ่งและมูลค่าสูง ควรทำหนังสือหารือสรรพากรพื้นที่ไว้เป็นหลักฐาน จะปลอดภัยกว่าการเดา

ใครมีหน้าที่หัก และใครไม่ต้องหัก

หน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่ายเป็นของผู้จ่ายเงิน ไม่ใช่ผู้รับ และไม่ใช่ทุกคนที่จ่ายค่านายหน้าแล้วต้องหัก

ต้องหัก เมื่อ

• ผู้จ่ายเป็นบริษัท ห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล หรือนิติบุคคลอื่น
• ผู้จ่ายเป็นบุคคลธรรมดาที่จ่ายเงินได้ประเภท 40(1) และ 40(2) ในทางธุรกิจ

ไม่ต้องหัก เมื่อ

• ผู้จ่ายเป็นบุคคลธรรมดาทั่วไปที่จ่ายเป็นการส่วนตัว เช่น เจ้าของบ้านจ่ายค่านายหน้าให้คนที่พาลูกค้ามาซื้อบ้านของตัวเอง กรณีนี้ไม่มีหน้าที่หักและไม่ต้องยื่นแบบ แต่ฝั่งนายหน้ายังต้องนำเงินก้อนนั้นไปยื่นภาษีเองอยู่ดี
• ยอดจ่ายตามสัญญารายหนึ่งไม่ถึง 1,000 บาท และไม่ใช่สัญญาต่อเนื่อง

ข้อควรระวังคือถ้ามีสัญญาต่อเนื่องที่ยอดรวมตั้งแต่ 1,000 บาทขึ้นไป แล้วซอยจ่ายทีละน้อยให้แต่ละครั้งต่ำกว่า 1,000 บาท ยังต้องหักตามปกติ การซอยยอดไม่ได้ทำให้พ้นหน้าที่

หัก ณ ที่จ่าย คิดจากยอดก่อน VAT หรือหลัง VAT

คิดจากฐานก่อน VAT เสมอ ข้อนี้ผิดกันบ่อยมากเวลานายหน้าจด VAT แล้ว เพราะพอเห็นตัวเลขรวมในใบกำกับภาษีก็เอาไปคูณเปอร์เซ็นต์ทั้งก้อน

ตัวอย่างจริง บริษัทจ้างนายหน้าซึ่งเป็นนิติบุคคลจดทะเบียน VAT ค่านายหน้า 100,000 บาท

ถ้าเผลอคิด 3% จาก 107,000 จะได้ 3,210 บาท หักเกินไป 210 บาท ซึ่งฝั่งผู้รับจะเอาไปเครดิตได้ไม่ตรงกับที่บริษัทนำส่ง และจะกลายเป็นปัญหาตอนกระทบยอดปลายปี วิธีแยก VAT ออกจากยอดรวมดูได้ที่ วิธีคำนวณภาษีมูลค่าเพิ่ม

ค่านายหน้าต้องบวก VAT 7% ไหม

การเป็นนายหน้าถือเป็นการให้บริการ ซึ่งอยู่ในบังคับภาษีมูลค่าเพิ่ม แต่จะต้องเรียกเก็บ VAT จริงหรือไม่ ขึ้นกับว่าคุณจดทะเบียน VAT แล้วหรือยัง

ถ้ายังไม่จด VAT แล้วเผลอออกใบกำกับภาษีไป จะมีโทษหนักกว่าที่คิดมาก รายละเอียดอยู่ที่ ออกใบกำกับภาษีแต่ไม่จด VAT ผิดไหม และเมื่อจดแล้วต้องออกใบกำกับภาษีให้ครบองค์ประกอบตาม 8 จุดสำคัญที่ต้องมีในใบกำกับภาษีเต็มรูปแบบ

รับเงินมาแล้วลืมบวก VAT ต้องคำนวณถอยหลัง

ถ้าตกลงราคาค่านายหน้าไว้ 100,000 บาทโดยไม่ได้พูดเรื่อง VAT และผู้ว่าจ้างโอนมา 100,000 บาทเต็ม กฎหมายถือว่าเงินก้อนนั้นรวม VAT อยู่แล้ว ต้องแยกออกมาแบบนี้

แปลว่ารายได้จริงของคุณเหลือ 93,457.94 บาท และต้องนำส่ง 6,542.06 บาทให้สรรพากรผ่าน แบบ ภ.พ.30 นี่คือเหตุผลที่ต้องระบุในสัญญาให้ชัดว่าราคาที่ตกลงเป็นราคารวม VAT หรือยังไม่รวม

สินค้าที่ยกเว้น VAT ไม่ได้ทำให้ค่านายหน้ายกเว้นตาม

ประเด็นนี้เข้าใจผิดกันมากที่สุด สินค้าเกษตรที่ยังไม่แปรรูป เช่น เนื้อหมูสดที่ชำแหละแล้ว ข้าวเปลือก ผักสด ได้รับยกเว้น VAT ตามมาตรา 81(1)(ก) แต่การยกเว้นนั้นเป็นสิทธิของตัวสินค้าและของผู้ขายสินค้าเท่านั้น

ค่านายหน้าที่คุณได้รับไม่ใช่รายได้จากการขายสินค้าเกษตร แต่เป็นค่าบริการประสานงาน ซึ่งเป็นคนละกิจกรรมทางเศรษฐกิจกัน สิทธิยกเว้นจึงไม่ส่งต่อมาถึงคุณ หลักเดียวกันนี้ใช้กับนายหน้าทุกกลุ่มสินค้าที่ได้รับยกเว้น ไม่ว่าจะเป็นหนังสือ ปุ๋ย อาหารสัตว์ หรือบริการทางการแพทย์

รายได้ค่านายหน้าเกิน 1.8 ล้าน ต้องทำอะไร

เกณฑ์ 1.8 ล้านบาทนับจากรายรับทั้งปี ไม่ใช่กำไร และนับรวมทุกช่องทางที่เป็นการให้บริการของคนเดียวกัน ถ้าคุณเป็นนายหน้าให้ 3 บริษัท ต้องเอายอดทั้ง 3 มารวมกัน

เมื่อยอดสะสมทะลุ 1.8 ล้าน ต้องยื่นคำขอจดทะเบียน VAT ภายใน 30 วันนับแต่วันที่รายรับเกิน

• วิธีนับรอบที่ถูกต้องอ่านที่ สรุปวิธีนับรอบรายได้ 1.8 ล้าน
• ขั้นตอนจดสำหรับคนที่ยังไม่ได้เปิดบริษัทดูที่ บุคคลธรรมดาต้องจด VAT ไหม
• ถ้าเกินแล้วปล่อยไว้ ผลที่ตามมาอยู่ที่ รายได้เกิน 1.8 ล้านแต่ไม่ได้จด VAT มีโทษอะไรบ้าง
• คำถามถัดไปคือควรเปิดบริษัทหรือยัง มีตัวเลขเปรียบเทียบให้ดูที่ บุคคลธรรมดามีรายได้เกิน 1.8 ล้านบาท

ฝั่งคนรับ ต้องยื่นภาษีอย่างไร

ถูกหัก ณ ที่จ่ายไปแล้วไม่ได้แปลว่าจบ เงินที่ถูกหักเป็นเพียงภาษีที่จ่ายล่วงหน้า ต้องเอาไปเครดิตตอนยื่นแบบจริง ประเด็นนี้อธิบายไว้ละเอียดที่ โดนหัก ณ ที่จ่ายแล้ว ยังต้องยื่นภาษีไหม

ถ้าค่านายหน้าของคุณเป็นเงินได้ 40(2) จะไม่ต้องยื่นครึ่งปี แต่ถ้าถูกจัดเป็น 40(8) ต้องยื่น ภ.ง.ด.94 ด้วย ส่วนเกณฑ์ว่ารายได้เท่าไหร่ถึงต้องยื่นดูที่ ยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา รายได้เท่าไหร่ต้องยื่น และวิธียื่นแบบละเอียดอยู่ที่ การยื่นภาษีบุคคลธรรมดา

หักค่าใช้จ่ายได้เท่าไหร่

จุดนี้คือสิ่งที่ทำให้ภาษีของนายหน้าต่างกันได้หลายแสนบาทต่อปี

• เงินได้ 40(2) หักค่าใช้จ่ายแบบเหมาได้ 50% แต่ไม่เกิน 100,000 บาทเท่านั้น แปลว่าถ้าคุณมีค่าคอมมิชชั่น 3 ล้านบาท คุณหักค่าใช้จ่ายได้แค่แสนเดียว เหลือเงินได้ที่ต้องเสียภาษี 2.9 ล้านบาท ทั้งที่ในความเป็นจริงคุณอาจมีค่าโฆษณาและค่าเดินทางจริงหลายแสน
• เงินได้ 40(8) ในลักษณะประกอบธุรกิจ หักตามจริงได้ทั้งจำนวนถ้ามีเอกสารครบ ซึ่งสะท้อนต้นทุนได้ดีกว่ามากเมื่อรายได้สูง

การเลือกวิธีหักไม่ใช่เรื่องเลือกได้ตามใจ แต่ต้องสอดคล้องกับลักษณะงานจริงและเอกสารที่มี ถ้าเลือกหักตามจริงแล้วเอกสารไม่ครบ สรรพากรมีสิทธิไม่ยอมรับรายจ่ายและประเมินภาษีเพิ่มพร้อมเบี้ยปรับ

เอกสารที่นายหน้าต้องเก็บตั้งแต่วันแรก

รายละเอียดของใบ 50 ทวิ ว่าต้องมีข้อมูลอะไรบ้างและขอย้อนหลังได้ไหม อ่านที่ 50 ทวิ คืออะไร

ฝั่งคนจ่าย ต้องยื่นแบบอะไร ภายในเมื่อไหร่

ผู้จ่ายมีหน้าที่ 3 อย่างต่อเนื่องกัน

1. หักให้ถูกอัตรา ตามตารางข้างต้น โดยดูว่าผู้รับเป็นบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคล
2. ออกหนังสือรับรอง 50 ทวิ ให้ผู้รับทันทีที่จ่าย ไม่ใช่รอปลายปี
3. นำส่งเงินภาษีพร้อมยื่นแบบภายในวันที่ 7 ของเดือนถัดไป ถ้ายื่นออนไลน์ผ่าน e-Filing ขยายได้ถึงวันที่ 15

ถ้ายื่นช้าหรือนำส่งไม่ครบ จะมีทั้งค่าปรับอาญาและเงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือนของภาษีที่ต้องนำส่ง และรายจ่ายค่านายหน้าก้อนนั้นมีความเสี่ยงถูกตัดออกจากรายจ่ายทางภาษีของบริษัทด้วย ดูเพิ่มที่ รายจ่ายแบบไหนบ้างที่บริษัทสามารถหักภาษีได้

หลักการเดียวกันนี้ใช้กับการจ้างงานอิสระรูปแบบอื่นด้วย เช่น จ้างฟรีแลนซ์ต้องหักภาษีไหม

จ่ายค่านายหน้าไปต่างประเทศ ต้องหักไหม

ต้องแยกสองเรื่องออกจากกัน คือภาษีเงินได้ กับภาษีมูลค่าเพิ่ม

ด้านภาษีเงินได้ ถ้านายหน้าต่างประเทศไม่มีสถานประกอบการในไทยและทำงานให้ทั้งหมดนอกประเทศไทย โดยหลักไม่ถือเป็นเงินได้จากแหล่งในประเทศไทย จึงไม่ต้องหักตามมาตรา 70 แต่ถ้ามีการเข้ามาทำงานในไทยบางส่วน หรือมีตัวแทนในไทย อาจต้องหัก 15% และยื่น ภ.ง.ด.54 ทั้งนี้ต้องดูอนุสัญญาภาษีซ้อนระหว่างไทยกับประเทศนั้นประกอบด้วย

ด้านภาษีมูลค่าเพิ่ม ถ้าเป็นบริการที่ทำในต่างประเทศแต่ได้นำมาใช้ในประเทศไทย ผู้จ่ายในไทยมีหน้าที่นำส่ง VAT 7% แทนผู้ให้บริการต่างประเทศ ผ่าน แบบ ภ.พ.36 และภาษีที่นำส่งไปนั้นเอามาใช้เป็นภาษีซื้อได้ในเดือนถัดไป

กรณีศึกษา นายหน้าขายหมูสดส่งออกต่างประเทศ

บริษัทแห่งหนึ่งทำหน้าที่ประสานงานระหว่างโรงงานชำแหละเนื้อหมูในไทยกับผู้ซื้อในต่างประเทศ ได้รับค่านายหน้าตามยอดขายปีละประมาณ 4 ล้านบาท

สิ่งที่บริษัททำผิด คือเข้าใจว่าหมูสดได้รับยกเว้น VAT ดังนั้นค่านายหน้าที่เกิดจากหมูสดก็ต้องยกเว้นด้วย จึงนำยอดค่านายหน้าทั้ง 4 ล้านไปกรอกในช่อง “ยอดขายที่ได้รับยกเว้นภาษี” ของแบบ ภ.พ.30 ติดต่อกันหลายปี

ข้อเท็จจริงที่ถูกต้อง คือค่านายหน้าเป็นรายได้จากการให้บริการ ต้องกรอกในช่อง “ยอดขายที่ต้องเสียภาษี” และเสีย VAT 7% เต็มจำนวน เมื่อสรรพากรตรวจพบ บริษัทต้องชำระ VAT ย้อนหลัง 280,000 บาทต่อปี พร้อมเบี้ยปรับและเงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือน รวมแล้วเกือบเท่าตัวของภาษีต้น

บทเรียน คือถ้าตรวจเจอเองแล้วยื่นแบบเพิ่มเติมก่อนสรรพากรเรียก จะลดเบี้ยปรับได้มาก แนวทางเตรียมตัวอยู่ที่ สรรพากรเชิญพบ เตรียมตัวอย่างไร

นายหน้าแต่ละสายมีประเด็นเฉพาะของตัวเอง

หลักการหัก ณ ที่จ่ายและ VAT ข้างต้นใช้กับนายหน้าทุกสาย แต่โครงสร้างรายได้และจังหวะรับรู้รายได้ของแต่ละสายไม่เหมือนกัน

• นายหน้าอสังหาริมทรัพย์ ค่าคอมมิชชั่นมาเป็นก้อนใหญ่แต่ห่างกันหลายเดือน มีประเด็นเรื่องการเลือกโครงสร้าง 40(2) หรือ 40(8) ที่ส่งผลต่อภาษีมาก อ่านต่อที่ การวางแผนภาษีนายหน้าอสังหาริมทรัพย์
• นายหน้าประกันชีวิต มีทั้งค่าคอมมิชชั่นปีแรกและค่าคอมมิชชั่นต่ออายุที่ทยอยเข้ามาหลายปี ทำให้การประมาณการรายได้ล่วงหน้าซับซ้อนกว่า อ่านต่อที่ ภาษีนายหน้าประกันชีวิต

คำถามที่พบบ่อย

สรุป

ค่านายหน้าเป็นรายการที่ดูเหมือนง่ายแต่ผิดกันบ่อยที่สุดรายการหนึ่ง จุดที่ต้องจำมี 4 ข้อ

• อัตราหักขึ้นกับว่าผู้รับเป็นบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคล ไม่ใช่ 3% เสมอไป
• หัก ณ ที่จ่ายคิดจากฐานก่อน VAT เสมอ
• สิทธิยกเว้น VAT ของตัวสินค้าไม่ส่งต่อมาถึงค่านายหน้า
• เงินที่ถูกหักไปเป็นเพียงภาษีล่วงหน้าที่ต้องเอาไปเครดิตตอนยื่นจริง

ถ้าจัดระบบตั้งแต่เดือนแรก คือเก็บใบ 50 ทวิ ให้ครบ ทำตารางรายได้รายเดือน และตรวจยอดสะสมเทียบเกณฑ์ 1.8 ล้านทุกไตรมาส ภาษีค่านายหน้าจะไม่ใช่เรื่องที่ต้องมานั่งแก้ย้อนหลัง

ให้ Greenpro KSP ดูแลบัญชีและภาษีค่านายหน้าให้

ถ้าไม่แน่ใจว่าที่หักและยื่นอยู่ตอนนี้ถูกต้องหรือยัง หรือรายได้กำลังจะถึงเกณฑ์ต้องจด VAT แล้วยังตัดสินใจไม่ได้ว่าควรเปิดบริษัทหรือไม่ ทีมงานเรารับดูแลให้ครบตั้งแต่จัดประเภทเงินได้ คำนวณและนำส่งภาษีหัก ณ ที่จ่าย ไปจนถึงปิดงบและยื่นแบบ

• รับวางแผนภาษี บุคคลธรรมดาและนิติบุคคล
• รับทำบัญชี ยื่นภาษี ครบจบที่เดียว
• รับจด VAT จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม

ติดต่อสอบถาม โทร 085-067-4884 หรือแอดไลน์ @greenprokspacc หรือกรอกแบบฟอร์มที่หน้า ติดต่อเรา